28 Ekim 2009 Çarşamba

21 Ekim 2009

Bu haftaki konuyu terapistin terapide ne amaçladığını tartışarak açtık. Hatta terapistin bir amacı olup olmaması gerektiğini de sorguladık. Terapistin terapötik bir amacı olduğunda dikkati ister istemez bu doğrultuda yoğunlaşacaktır. Yani, çalışmasını belli bir kuram üzerinden yürütüp de danışanı bu kuram çerçevesinde dinleyen terapistin dikkati belli bir yöne kanalize olur. Aslında bu bir anlamda terapistin dağılıp gitmesini önler ve danışanını gelişi güzel dinlemediği için duydukları anlamlı bir bütün oluşturur. Öte yandan bazı şeyleri duymaya odaklanan terapist danışanın anlattığı bir çok şeyi kaçırır diye düşündük. Buraya kadarki tartışma daha çok bilinçli iletişim üzerineydi. Bilinçdışı iletişim ile ilgili psikanalizde sıkça vurgulanan “dalgalı dikkat” konunsa değindik. Bu dikkat süresince terapistin kendi dünyasında, bilinçdışında yaptığı gezintinin terapist/danışan ikilisi için neler ifade ettiği üzerine düşündük. Daha sonra yine terapistin amacı ekseninde ilerlerken, psikolojinin bütün hastalıkların üzerinde tedavisinin mümkün olup olmayacağı konusunda fikirler öne sürdük. Biyolojik ve psikolojik yapıların sürekli etkileşim içerisinde olduğunu vurguladık.
Toplantının ikinci kısmı patolojilerin kökenine dair görüşlerle açıldı. Bu konuda biyolojik yapıyı ön plana alan ve çevreye vurguyu önemseyen görüşler üzerine konuştuk. Söz gelimi, biyolojik vurguyu baz alan nörolojik açılımların ve çevreye, aile yapılarına, geçmiş yaşantılardaki psikolojik dinamiklere vurgu yapan kesim arasındaki fikir ayrılıklarını/benzerliklerini ortaya koyduk. Biyolojik yapının hasarı sonucu, psikolojik anlamda yetersiz bir çevre tetikleyici görev mi üstleniyor? Yoksa psikolojik süreç içerisinde mi biyolojik yapıda değişiklikler meydana geliyor? Psikolojinin vurgu açısından hangi yöne doğru kaydığını, hangi görüşlerin seslerini yükseltmeye başladığını konuştuk. Ancak temelde biyolojik ve psikolojik/sosyal yapının birlikte işlediği ve aralarında sürekli işleyen bir etkileşimin olduğu görüşüne vardık.
Konuşmanın sonlarına doğru merak edilen sorular doğrultusunda Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) ve Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu (OKKB) arasındaki farklar, etiyolojilerine dair geçmiş yaşantıların incelenmesi gibi konular üzerinde durduk. Her iki rahatsızlığın özelliklerine ait disfonksiyonel özellikleri karşılaştırdık ve kişinin bu özellikleri nasıl yaşantıladığına dair klinik vakalar üzerinden deneyimleri paylaştık.

14 Ekim 2009

Bu haftaki sohbetimiz içimizden bir terapistin paylaşımıyla başladı. Paylaşım birkaç dakika içinde terapinin çerçevesinin nasıl olması gerektiğine kaydı. Konuştuklarımız neticesinde eğer danışan ikinci seansa gelmeyi kabul ederse ilk seansın sonunda çerçeve çizilmesi gerektiği konusunda hemfikir olduk. Ve danışanın terapötik çerçeveye ilk seferde uymasının güç olacağını tahmin ederek danışanı kırmadan tatlı-sert uyarmamız gerektiği fikrine ulaştık. Çerçeve bu manada terapistin işgal edilmesini önleyeceği gibi danışan için de patolojisinin etiyolojisinde yer alan “sınırsızlığını” da dizginlemek bakımından danışanı iyileştirici faktörler arasında yer aldığını düşündük. Şimdi buraya kadar terapistin ne yapması gerektiğini konuştuk ama terapistin duygularının ne olduğu konusunda hiç konuşmadığımızın farkına varmamız üzerine bu konuyu açtık. Danışanın sınır bozucu davranışları neticesinde çerçeveyi uygulamakta güçlük çeken terapist neler hissediyor olabilirdi. Öncelikle sınır işgalinin birden fazla kez olması terapistin öfke ve işgal edilme duygularını aktive ettiği ve bunun akabinde hayal kırıklığının yaşandığı ortaya çıktı. Bir öneri olarak telefonda sınırın konulabilirliği üzerinde düşündük. Danışan hem seansa gelmiyor hem de özür için açtığı telefonda terapisti yirmi dakika oyalıyorsa bu durumda sınırı telefonda koymaya başlayabilmek önemlidir. Bu fikir kağıt üzerinde pek hoş durmasına karşın uygulamaya gelince acaba her terapist bunu becerebiliyor mu? Kendi kişilik süreçlerimizin oluşumu sırasında bazen bu sınır koyabilme yetisinin gelişmesi bir yerde ketleniyor olabilir. Ayrıca sınır koyma sürecinde tatlı-sert müdahalelerde bulunan terapist danışanı kırabilir ve kaçırabilir. Bu da terapi sürecini sekteye uğratan bir durumdur. Danışanın terapiyi kesmesini istemememizin sebebi bunun başta danışanın tedavisini negatif yönde etkileyen bir durum olmakla beraber içsel bir takım kaygılarımız (maddiyat, başarısızlık vs.) sebebiyle bizden de kaynaklanıyor olabilir. Bu durumda en azından kendi duygularımızı durduramaz mıyız diye düşündük ve eğer kendi duygularımızı tamamen terapinin dışarısında bırakabiliyor olsaydık ne yapabilirdik diye düşündük. Eğer maddi sıkıntımız ya da danışanın uzun süre terapiye gelmesini sağlama gibi bir başarı gereksinimiz olmasaydı danışanın tedaviyi kesebilme olasılığına rağmen çerçeveyi daha rahat koruyabileceğimizi düşündük. Burada terapistlerden birinin bir açılım yapması konuyu tam olarak herkesin anlamasını sağladı; danışanın tedaviye gelmesi için yoğun çaba harcamak aslında tedavi edici bir strateji olmadığını anlattı. Eğer terapist ne kadar rahatsa ve mecazlı söylemek gerekirse ne kadar kendinden emin, dik bir duruşu varsa danışanın da tedavisinin başladığı nokta orası oluyor. Her zaman bizim prensiplerimizin dışına düşen bir alan oluyor ama bunlara da hazırlıklı olup danışana yansıtmamamız gerekir. Danışanın neden çerçeveyi bozma girişimlerinde bulunabileceği üzerinde de biraz konuştuk. Burada danışanı anlamaya çalışmak belki de çözümün bir parçası olacak. İlk seansta danışanın temel sorununu anlayamayız ve bu yüzden neden gelmediğini bilemeyiz. Seansları bir, iki saat öncesinden iptal edip ücretini ödeyen bir danışan için konunun para olmadığı aşikardır. Peki danışan neden gelmiyor olabilir? Borderline’ ın bir boğulması mı, bir şizoid’ in anlaşılmaya karşı geliştirdiği bir savunmamı bilinemiyor ama bu savunmaların ilk seanslarda çözüme kavuşmasını beklemek pek reel bir yaklaşım olmayacaktır diye düşündük. Neticede bizim yapabileceğimiz kendi patolojilerimizi hastanınkilerle karıştırmadan danışanı ilgi ve merak içerisinde dinleyip anlamak olduğu konusunda hemfikir olduk.
Oturumun ikinci kısmı bir makalenin eleştirisiyle başladı. Narsisizm üzerine yazılmış betimleyici bir metin üzerinde konuştuk. Kimine göre açıklayıcı, heyecanlandırıcı olan bu metin kimine göre kırıcı ve agresif geldi. Her şeyiyle çok net bir şekilde narsist danışanı betimleyen bu metin danışanın eline geçerse ne olabileceğini öngörmeye çalıştık. Öncelikle narsisistik bir patolojiye sahip olan bir danışan bu metni hakkını vererek okuyamayacağını, okusa da anlayamayacağını tahmin ediyoruz. Terapistlerimizden biri en yoğun duyguları değersizlik ve aşağılanma olan bu danışanların terapist tarafından yüzleştirilmesi bu danışanlarda dağılma duygularını dolayısıyla aktarım olarak devalüe edici bir tutumda olacağını, bunun olmaması için yüzleştirme yerine Masterson’ a göre bu danışanları yorumlamak, Kohut’ a göre ise aynalamak gerektiğine dair bir paylaşımda bulundu.
Daha sonra haftaya başka bir konuda tartışmak üzere toplantıyı sonlandırdık.